Ücretsiz demo
  1. Ana sayfa
  2. Defter
  3. Telifsiz müzik nedir? Reklam ve videoda güvenli kullanım
Müzik

Telifsiz müzik nedir? Reklam ve videoda güvenli kullanım

· 11 dakikalık okuma · Kalfa

Kısa cevap

Telifsiz müzik (İngilizcesi royalty-free), lisansı bir kez alındıktan sonra her kullanımda ayrıca telif ücreti ödenmeyen müziktir. Ücretsiz ya da kimseye ait olmayan müzik anlamına gelmez: Telifsiz diye sunulan her parçanın bir hak sahibi ve bir lisansı vardır.

“Telifsiz müzik nedir?” başlığının yanında iri, siyah bir çift nota ve sapına iple bağlanmış, üzerinde “Lisans” yazan kırmızı bir etiket

Bu lisans ticari kullanımı, reklamı ya da yayın mecrasını sınırlayabilir, sanatçının adını belirtme şartı koyabilir.

Bu yüzden bir kafenin Reels videosunda, bir kliniğin tanıtım filminde ya da bir mağazanın reklamında "telifsiz" bir parça kullanmadan önce lisans metnini okumak gerekir. Bu yazıda telif hakkı olmayan müziğin var olup olmadığını, bir parçanın lisansını nasıl kontrol edeceğinizi, telifsiz müziği nereden bulacağınızı ve reklamda sık yapılan hataları anlatıyoruz. Yazı genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir.

Telifsiz müzik nedir, ücretsiz müzikle aynı şey mi?

Aynı şey değil. "Telifsiz müzik ne demek?" sorusunun cevabı şu: Buradaki telif, telif hakkı değil telif ücretidir. Müzik her çaldığında, her izlenmede ya da her yayında hak sahibine ayrıca ödeme yapmazsınız. Kaç videoda ya da projede kullanabileceğiniz ise lisansta yazar. Müziğin hakları yine bestecide ya da yapımcıdadır. Size verilen şey, belirli koşullarla kullanma iznidir, yani lisanstır.

Telifsiz bir parçanın lisansı ücretsiz de olabilir, ücretli de. Sık karıştırılan üç kavramı ayırmak işinizi kolaylaştırır:

  • Telifsiz (royalty-free): Kullanım başına ödeme yok. Lisans bir kez, ücretli ya da ücretsiz alınır; neye izin verildiğini lisans belirler.
  • Ücretsiz müzik: Para ödemeden kullanılan müzik. Yine bir lisansı vardır ve çoğu zaman atıf ya da ticari olmayan kullanım şartı taşır.
  • Telif hakkı olmayan müzik (kamu malı): Kimsenin hakkı bulunmayan, herkesin serbestçe kullanabildiği müzik. Bu çok daha dar bir grup.

Telif hakkı olmayan müzik var mı?

Var, ama sanıldığından az. Türkiye'de müzik eserleri 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile korunur ve koruma, bestecinin hayatı boyunca ve ölümünden sonra da uzun yıllar sürer. Kanundaki süre dolduğunda eser kamu malı olur; herkes besteyi serbestçe çalabilir, yeniden kaydedebilir.

Sık kaçırılan nokta şu: Kamu malı olan beste, o bestenin kaydı demek değildir. Yüzyıllar önce yazılmış klasik bir eseri bir orkestra bugün kaydettiyse, o kayıt üzerinde icracıların ve yapımcının ayrı hakları vardır. Anonim bir türküde de ezgi kimseye ait olmayabilir, ama yapılmış bir düzenlemenin ve kaydın hakları başkalarına ait olabilir.

Telif hakkı olmayan müziğin ikinci kaynağı, hak sahibinin kanunun izin verdiği ölçüde haklarından vazgeçerek herkese açtığı eserlerdir. Creative Commons'ın CC0 aracıyla paylaşılan parçalar buna örnektir.

İnternette kolayca bulunan, herkesin dinlediği bir şarkı ise telif hakkı olmayan müzik değildir. Popüler bir şarkıyı reklamda kullanmak için hangi izinlerin gerektiğini jingle fiyatları yazımızda anlattık. Somut bir kullanım planlıyorsanız bir avukata danışmanızı öneririz.

Bir müziğin telifsiz olduğu nasıl anlaşılır?

Bir müziğin telifsiz olduğu, dinleyerek ya da dosya adına bakarak anlaşılmaz; kaynağına ve lisans metnine bakarak anlaşılır. Bir video açıklamasında ya da indirme sitesinde "telifsiz" yazması tek başına yetmez, çünkü parçayı yükleyen kişi hak sahibi olmayabilir. Kullanmadan önce şu adımları izleyin:

Müziğin telifsiz olduğu nasıl anlaşılır: “Telifsiz” etiketli soluk bir parça kartı ve hak sahibi, ticari kullanım, atıf, mecra işaretli lisans kartı
Video açıklamasında ya da indirme sitesinde “telifsiz” yazması yetmez; parçayı yükleyen kişi hak sahibi olmayabilir.
  1. Kaynağı bulun. Parçayı kim yayınlamış? Bestecinin ya da yapımcının kendisi mi, yoksa başkasının yüklediği bir kopya mı?
  2. Lisans metnini açın. "Telifsiz" etiketi değil, lisansın kendisi bağlayıcıdır. Lisansı bulamıyorsanız parçayı kullanmayın.
  3. Ticari kullanıma bakın. İşletmenizin videosu ve reklamı ticari kullanımdır; lisans buna açıkça izin vermeli.
  4. Atıf şartını kontrol edin. Sanatçının adını nereye ve nasıl yazmanız gerektiğine bakın.
  5. Kapsamı kontrol edin. Lisans kaç videoyu, hangi mecraları (internet, televizyon, radyo, mekân) ve ne kadar süreyi kapsıyor?
  6. Kanıtı saklayın. Lisans belgesini, faturayı ya da lisans sayfasının tarihli ekran görüntüsünü bir klasörde tutun.

Müzik telif hakkı sorgulama için de yol benzer. Bilinen bir şarkıda önce künyeye bakın: Söz ve müzik kime ait, kaydın yapımcısı kim? Türkiye'de eser sahiplerini ve yapımcıları temsil eden meslek birlikleri de hak sahibine ulaşmak için bir başlangıç noktası olabilir. Bir platformun otomatik telif kontrolünden uyarı almadan geçmek ise izin anlamına gelmez: Parça o sistemde kayıtlı olmayabilir, başka bir mecrada yine sorun çıkabilir.

Lisans koşulları: Atıf, ticari kullanım ve mecra

Ücretsiz paylaşılan müziklerde sık karşılaşılan Creative Commons (CC) lisansları, hak sahibinin hangi koşullarla izin verdiğini kısaltmalarla anlatan standart metinlerdir; bazı siteler ise kendi lisans metnini kullanır. Ücretli kütüphanelerin lisansları ise genellikle mecraya ve kullanım türüne göre ayrılır. Reklam yapacak bir işletme için şartların anlamı şöyle:

ŞartNe demekReklamda anlamı
Atıf (BY)Sanatçının adı belirtilirRadyo spotu gibi ekransız mecralarda atfın yeri baştan planlanır
Ticari olmayan (NC)Yalnızca ticari olmayan kullanımAyrı izin olmadan işletme videosunda ve reklamda kullanılamaz
Türetilemez (ND)Eser değiştirilmeden kullanılırVideoya eklemek uyarlama sayılır; kesip kısaltmak da sayılabilir
Aynı lisansla paylaş (SA)Türetilen iş aynı lisansla paylaşılırReklam videonuzu da aynı serbest lisansla açmanız gerekebilir
Mecra sınırıYalnızca belirli kanallarda kullanımİnternet lisansı televizyonu ve radyoyu kapsamayabilir
Süre sınırıBelirli bir süre için kullanımSüre bitince eski reklamların durumu lisansa bağlıdır

ND şartına ayrıca dikkat edin: Creative Commons lisans metinleri, müziğin hareketli görüntüyle eşleştirilmesini uyarlama sayar. Yani ND şartlı bir parçayı videonuzun altına koyup yayınlamak bu lisansla mümkün değildir. Reklam ve işletme videosu için genellikle sorun çıkarmayan seçenekler, CC0 ile paylaşılan ve yalnızca atıf isteyen CC BY lisanslı parçalardır. CC BY lisansında atfı her kullanımda eksiksiz vermeniz gerekir.

Telifsiz müzik nereden bulunur?

Telifsiz müzik bulmanın dört temel yolu var. "Telifsiz müzikler nasıl bulunur?" sorusunun kısa cevabı: Güvenilir bir kaynaktan, lisansı açıkça yazılı parçaları seçerek.

  • Platformların kendi ses kütüphaneleri. Bazı büyük video ve sosyal medya platformları, içerik üreticilerine ücretsiz bir müzik ve ses arşivi sunar. Kolaydır, ama lisans kimi zaman yalnızca o platformda geçerlidir ve bazı parçalar atıf ister.
  • Creative Commons ve kamu malı arşivleri. Çok sayıda parça vardır ve her parçanın lisansı farklı olabilir. Ticari kullanıma izin vermeyenleri baştan ayıklayın.
  • Ücretli stok müzik kütüphaneleri. Tek parça satın alma ya da abonelikle çalışır. Lisansın reklamı, televizyonu ve abonelik bittikten sonraki durumu kapsayıp kapsamadığını sorun.
  • Size özel beste. Bir besteci markanız için yazar; kullanım hakları sözleşmeyle belirlenir.

Kütüphanelerde "kurumsal", "fon müziği", "sakin", "enerjik" gibi etiketlerle ve süreye göre arama yapabilirsiniz. Telifsiz kurumsal müzikler ya da telifsiz fon müzikleri arıyorsanız parçanın seslendirmenin altında çalacağını düşünün; sözsüz ve sade parçalar konuşmayı bastırmaz. Kaynağı belirsiz indirme sitelerinden ve başkasının yüklediği "telifsiz" derleme videolardan uzak durun.

Reklamda telifsiz müzik kullanırken sık yapılan hatalar

Telifsiz müzikle ilgili sorunlar çoğu zaman müzikten değil, kullanım biçiminden çıkar. İşletmelerin sık düştüğü hatalar şunlar:

  • Kişisel lisansla reklam yapmak. Bazı ücretsiz ya da düşük ücretli lisanslar yalnızca kişisel kullanımı kapsar. Reklam ayrı bir lisans gerektirebilir.
  • Platform kütüphanesindeki müziği dışarı taşımak. Bir uygulamanın içinden seçtiğiniz parçayla hazırladığınız videoyu indirip başka bir mecrada reklam olarak yayınlamak lisans dışında kalabilir.
  • Atfı unutmak. Atıf şartı olan bir parçada sanatçının adını yazmamak, lisansın verdiği izni sona erdirebilir.
  • Videodaki müziği mekânda çalmak. Kafede, restoranda ya da mağazada müzik çalmak ayrı bir kullanımdır. Bilinen şarkılar için genellikle meslek birliklerinden izin alınır; telifsiz bir parçanın lisansı da mekânda çalmayı açıkça kapsamalıdır.
  • "Birkaç saniye serbesttir" demek. Bir şarkının birkaç saniyesini izinsiz kullanmayı serbest kılan genel bir saniye kuralı yoktur.
  • Lisans kanıtını saklamamak. Lisansla kullandığınız bir parça için bile otomatik telif bildirimi gelebilir, çünkü aynı parça eşleştirme sistemlerine kayıtlı olabilir. İtiraz ederken lisans belgesi gerekir.
  • Bilinen bir şarkıya benzetmek. "Şu şarkının aynısı olsun ama telifsiz" talebi, benzerlik yüzünden yine hak ihlali riski taşır.

Büyük video platformları yüklenen içerikteki müziği otomatik olarak tarar. Eşleşme bulduğunda, platforma ve hak sahibinin tercihine göre videonun sesini kapatabilir, reklam gelirini hak sahibine yönlendirebilir ya da videoyu engelleyebilir. Yazım tarihindeki durum bu; güncel kuralı platformun yardım sayfasından kontrol edin.

Hazır müzik mi, size özel beste mi?

Telifsiz müzik hızlıdır ve genellikle düşük bütçe ister; tek seferlik bir duyuru videosu için çoğu zaman yeter. Ama aynı parçayı başka pek çok video da kullanabilir; rakibinizin reklamında bile duyabilirsiniz. Yıllarca kullanacağınız bir ses, bir jingle ya da ses logosu istiyorsanız size özel beste markanızla özdeşleşir.

Hazır müzik ile size özel beste: aynı notayı taşıyan sekiz farklı video telefonu ve kendine ait kırmızı notasıyla tek bir koyu telefon
Hazır bir parçayı rakibinizin reklamında bile duyabilirsiniz; size özel beste ise markanızla özdeşleşir.
Popüler şarkıÜcretsiz telifsiz parçaÜcretli stok lisansSize özel beste
Maliyet mantığıHak sahiplerinden ayrı izinÜcretsiz ama şartlıParça ya da abonelik başınaBeste ücreti, haklar sözleşmede
Reklamda kullanımİzin alınmadan olmazLisansa bağlıLisans türüne bağlıSözleşmeye göre
Atıf şartıİzne bağlıÇoğu zaman varGenellikle yokGenellikle yok
Başkaları da kullanabilir mi?EvetEvetEvetSözleşmede yazılıysa hayır
Markayla özdeşleşir mi?Başka sanatçıyla anılırZorZorEvet

Reklam müziği telifsiz olabilir, ama telifsiz olması onun size ait olduğu anlamına gelmez. Size özel bestede de hangi mecralarda, ne kadar süre kullanacağınız ve müziğin başka bir markaya verilip verilmeyeceği yazılı olarak belirlenmelidir; Türkiye'de mali hakların devri yazılı yapılır. Reklamınız için jingle, fon müziği ve ses logosundan hangisinin işe yarayacağını reklam müziği nedir yazımızda anlattık.

Sık sorulan sorular

Telifsiz müzik nasıl bulunur?

Platformların kendi ses kütüphanelerinde, Creative Commons arşivlerinde ya da ücretli stok müzik kütüphanelerinde, lisansı açıkça yazılı parçaları seçerek bulunur. Her parçada ticari kullanım, atıf ve mecra şartını ayrı ayrı kontrol edin.

Telifsiz müzikler ücretsiz mi?

Her zaman değil. Telifsiz, kullanım başına ödeme yapmadığınızı anlatır; lisans ücretsiz de olabilir, ücretli de. Ücretsiz parçalar da çoğu zaman atıf ya da ticari olmayan kullanım gibi şartlar taşır.

Neden telifsiz müzik kullanmalıyız?

Başkasına ait bir şarkıyı izinsiz kullanmak videonun sesinin kapatılmasına, kaldırılmasına ya da hukuki sorunlara yol açabilir. Lisansı açık telifsiz müzik bu riski azaltır ve her kullanımda ayrıca ödeme gerektirmez. Markanıza ait bir ses istiyorsanız size özel beste bir adım daha ileri gider.

Telifsiz müzik reklamda kullanılabilir mi?

Lisans ticari kullanıma ve reklama izin veriyorsa evet. Ticari olmayan (NC) şartı taşıyan ya da yalnızca kişisel kullanımı kapsayan parçalar reklamda kullanılamaz.

Kalfa olarak

Markanızla anılan bir ses istiyorsanız reklam ve Reels müziğini videonun ritmine göre size özel besteliyoruz; jingle, ses logosu ve mekân müziği de yapıyoruz. Müzik başka bir eserden alınmaz; size özel bestelendiği için her yerde rahatça kullanırsınız. Ücretsiz müzik demomuzda markanıza özel 15 saniyelik sözsüz bir demo parça, 2-3 saniyelik bir ses logosu ve sözlü jingle istiyorsanız söz önerisi var. Dinleme bağlantısını genellikle 1-2 iş günü içinde gönderiyoruz; beğenmezseniz hiçbir şey ödemezsiniz. Ayrıntılar müzik hizmetimizde.

Sıradaki yazılar

Bütün yazılar

Başka ne lazım

Sitenizin yanında reklam, video, tasarım ya da uygulama da hazırlıyoruz. Her birinin ücretsiz demosu var.

Önce görün, sonra karar verin

Site, reklam, video, uygulama ya da tasarım; markanıza özel ilk sürümü ücretsiz hazırlayalım. Beğenmezseniz hiçbir şey ödemezsiniz.